Martijn Aslander geeft lezingen over onderwerpen als de netwerksamenleving, web 2.0, het slim delen van kennis, collectieve intelligentie en zwermen; de ingrediënten van de easycratie. Erwin Witteveen is een journalist/publicist die met humor en diepgang ingewikkelde dingen in heldere taal opschrijft. Hij schreef onder meer Roadmap to Venus en is vaste auteur van MarketingTribune.

Het boek start met een overzicht van verschillende boeken en artikelen die als inspiratie hebben gediend bij het ontwikkelen van deze visie. Seth Godin, Steve Pavlina en Tim Sanders zijn zeker denkers die de moeite waard zijn om te volgen via Twitter, Facebook en/of hun blogs. Wie Martijn Aslander een beetje heeft gevolgd, weet dat dit boek de onderbouwing is van zijn visie, het verhaal dat hij op zijn presentaties vertelt.

Voor Ambtenaar 2.0 zijn de handreikingen voor easycratie in de de non-profit sector heel boeiend om te lezen. Het uitgewerkte probleem van een schooldirecteur, op zoek naar een nieuwe schoolbibliotheek, is hilarisch en ó zo herkenbaar. Natuurlijk kan de directeur een brief om meer geld sturen, maar de easycratische oplossing is erg creatief, buiten de kaders en daarom spannend: gebruik de al aanwezige boeken bij de gezinnen, zet een virtueel uitleen- en inbrengsysteem op en met een kleine investering is er én een schoolbibliotheek gemaakt, én blijven dure vierkante meters bespaard. Easycratie vraagt dus wel een beetje durf, daadkracht en creativiteit…

Martijn en Erwin hebben een zeer leesbaar boek geschreven met duidelijke handreikingen over hoe organisaties anders kunnen werken. Een baanbrekend boek dus, dat het verdiend om door iedereen gelezen te worden. Ik sluit mij dan ook graag aan bij de conclusie van de recensie van Jacqueline Fackeldey op Frankwatching.com, waarin zij stelt dat: “Easycratie is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de toekomst van werken, van organisaties, van zakendoen, van manager zijn, van leiderschap, van een land besturen en van onderwijs geven. En over onderwijs gesproken: ik zou dit boek per direct op alle hbo-scholen en universitaire onderwijsinstellingen van Nederland willen uitdelen. Tot en met Nyenrode toe. Want ook in een easycratie zal jong geleerd nog altijd (makkelijker) oud gedaan zijn.”

Ook gepost op Ambtenaar 2.0

Met de Wet van het Octaaf wordt een gewenste verandering gerealiseerd in een tijd-ruimtecontainer. Door het vastzetten van de begin- en eindtijd heeft deze een besloten karakter, welke wordt bepaald door de eigenaar van de gewenste verandering. Het octaaf heeft zeven fasen met vijf hele en twee halve fasen, net als op de toonladder:

DO (1/6) – RE (1/6) – MI (1/12) - FA (1/6) - SOL (1/6) - LA (1/6) -SI (1/12) - DO

De verschillende fasen zijn als volgt omschreven in het boek Leef van Jan de Dreu:

DO – intentie verdiepen
In deze eerste fase is er nieuwsgierigheid naar de gewenste nieuwe situatie. Wat betekent die precies?

RE – volharding
Allerlei tegenkrachten, van binnen en buiten de organisatie, krijgen vat op de voortgaande wens. Het is een soort testfase van de wens, door de tegenkracht te trotseren wordt de wil om te veranderen sterker.

MI – zelfbewustzijn
Laatste testfase: willen we de verandering echt doorvoeren. Op het MI/FA-interval wordt de verandering ingezet, of niet ingezet. Een kritieke fase in het proces.

FA – binnenkomst van het nieuwe
In deze fase wordt de verandering ingezet, de nieuwe en oude situatie bestaan in dit interval naast elkaar.

SOL – verantwoordelijkheid
Nadat de verandering is ingezet, wordt het tijd er als organisatie verantwoordelijkheid voor te nemen. Onderdeel van deze fase is het beleggen van eigenaarschap op de juiste (nieuwe) posities.

LA – relateren
Met het resultaat van de verandering treedt de organisatie naar buiten, zodat haar omgeving zich kan zetten naar de verandering.

SI – verankering
Alle losse eindjes worden gezien en vastgeknoopt. Hier wordt het resultaat van de inspiratie definitief vastgezet in de nieuwe vorm. Zodoende de tweede kritieke fase in het proces.

DO – intentie
Na de realisatie volgt nieuwe inspiratie op weg naar het vervullen van de missie van de organisatie.

Door het volgen van de Wet van het Octaaf ontstaat in organisaties een veel dynamischer beeld dan met het volgen van vaste cycli. Het maakt mensen betrokken en nieuwsgierig naar de afloop, zij worden uitgenodigd het beste van zichzelf in het proces te geven.

Mijn partners van Pulsar Projecten en ik worden graag ingezet als interim manager in organisaties. Juist in die positie kunnen wij werken aan veranderingsprocessen met een hard resultaat, gebruikmakens van ondermeer De Wet van het Octaaf.

• @albertlemmen: Leiderschap……t is net als met humor, de kr8 zit in de herhaling.
• @albertheininga: Goeie managers zijn per definitie geen goeie leiders en omgekeerd.
• @essen2punt0: De beste leiders faciliteren hun medewerkers en maken ze sterk genoeg om te groeien in vrijheid.
• @JohnBJansen: Leiderschapen communities; een onverenigbare combinatie.
• @kpmajoor: Collectief leiderschap, niet langer één leider binnen de groep, afhankelijk van het probleem kan iedereen de leiding nemen.
• @mlbrsj: Zodanig leidinggeven dat een team gaat bloeien zit in het karakter en is geen aan te leren competentie.
•  @mlbrsj: Medewerkers willen een leidinggevende die vertelt wat zij moeten doen.

Hoewel ik geen idee had op welke wijze dit in te passen zou zijn, besloot ik de stellingen wel mee te nemen. Nadat wij iets later waren gestart, begon ik met mijn presentatie, bestaande uit een aantal sheets met foto’s en dilemma’s.

Mede-organisatoren van het Festival, Koen Lukas Hartog en Daan Schutz, ontvingen mij niet alleen in het CCC, maar zij maakten ook eenkort verslag op Twitter. Hun beeld van de sessie was alsvolgt (in oneliners):

• Is gestart met zijn workshop “effectief leiderschap”
• “Waarom zijn jullie bij workshop effectief leiderschap?” Antw: ik ben te lief/te streng/benieuwd/veelvraat
• “Veel mensen in de overheid staat (nog) niet open voor nieuwe media.”
• Laat filmpje over leiderschapzien (met Alec Baldwin)
• “Dwingen is geen leiderschap. Leiderschap gaat over waarden en normen.”
• “George W. Bush, Stalin en Hitler waren geen leiders.”
• 2 dimensies in organisaties. Verticaal (hiërarchie, hebben we zelf verzonnen) en horizontaal.
• Citeert zijn goede vriend Jan-Willem: “Verandering komt voort uit pijn of verlangen.”
• “Lief zijn is een topkwaliteit voor een leider.”
• “Overheid heeft geen klanten. Klant heeft individueel belang en overheid dient geen individuele belangen.”
• “Ik doe leuke dingen met lieve mensen. Het is niet eenvoudig en soms eng om je werk zo in te richten.”
• “Burgemeester Cohen toonde leiderschap in #dwddover Ramses Shaffy”
• “Er is heel veel tijd en het is eenone-liner maar uiteindelijk is er alleen maar prioriteit.”
• “Effectief leiderschap: degene die het licht laat zien in een veilige omgeving”
• Einde bijzondere sessie @bartvandermeij, leuke groep ook.

Opvallend was dat vrijwel alle deelnemers management, leidinggeven en leiderschap door elkaar gebruiken. Nadat we met elkaar duidelijkheid hadden over de termen, ontspon zich een workshop die meer en meer over persoonlijk leiderschap ging. Vanuit de verschillende invalshoeken in de presentatie keken we naar hoe de deelnemers zelf met leiderschap en management omgaan, zowel in het ontvangen als in het geven ervan. Natuurlijk passeerde ook het thema Macht de revue. We kwamen tot de conclusie dat leiderschap iets is dat je van binnenuit hebt en dat macht iets is dat je van een ander krijgt. Bij leiderschap is de basis van macht vaak charisma, bij management hoofdzakelijk de formele positie. Dat kan natuurlijk ook best samengaan.

Het was een bijzondere ochtend, die nog nawerkte in een de gesprekken die ik met twee deelnemers over hun eigen situatie had. Absoluut de moeite waard geweest om op deze manier met mensen aan het thema leiderschap te werken!

Kim heeft mij gevraagd om op donderdag 3 december een workshop te geven over leiderschap in die nieuwe wereld. Natuurlijk ging ik graag op die uitnodiging in, temeer omdat ik in die sessie een mooie gelegenheid zie om mijn visie en ideeën hierover te toetsen bij anderen, cocreatie dus.

Samen met Emiel Venema spraken wij in Groningen af om alvast een introducerend filmpje voor die sessie en het festival te maken. Dat werd een erg leuke middag, een boeiende diepgaander kennismaking, vol humor én met een mooi resultaat.

Click here to view the embedded video.

In een eerdere post op deze blog schreef ik al over professionalisme, of vakmanschap zo u wil. In het verlengde daarvan vraag ik mij af op welke wijze managers en leiders in organisaties kunnen werken aan het stimuleren van professionaliteit. Ik ben van plan aan de hand van een aantal stellingen de deelnemers mee te nemen in een interactieve sessie over leiderschap. De stellingen zullen onder meer gaan over managers en leiderschap, organiseren vanuit vertrouwen en nieuwe competenties. Wellicht komen we tot een gezamenlijk beeld, maar ik hoop in ieder geval een dialoog te starten die ook na de workshop verder gaat bij de deelnemers.

Na een kort welkomstwoord door bibliothecaris Alex Klugkist van de Universiteitsbibliotheek, verplaatste de groep zich naar de zaal Bijzondere collecties. Onder deskundige begeleiding van Gerda Huisman werden wij door een aantal bijzondere boeken geleid van Isidorus van Sevilla, de beschermheilige van internet. Isidorus schreef meerdere boeken, maar is vooral bekend als de eerste samensteller van een encyclopedie, de twintigdelige Etymologiae. Zijn encyclopedie was gedurende de middeleeuwen zeer populair en werd talloze malen gekopieerd. Er zijn nog vele handschriften van bewaard gebleven, waarvan wij er één uit de 10e eeuw mochten bekijken.

Het bijzondere was dat hetzelfde boek een paar eeuwen later nog is aangevuld met een index en dus ook toen nog actueel was. Een paar eeuwen later werd dezelfde tekst nog herdrukt in zogenaamde incunabelen, gedrukte teksten. Het langdurig hergebruik van de tekst gaf een prachtig inzicht in de halfwaardetijd van kennis, die inmiddels natuurlijk verveelvoudigd is.

Click here to view the embedded video.

Terug in ons eigen zaaltje, opende ik mijn verhaal met bovenstaand Noors filmpje over een middeleeuwse helpdesk, dat prima bij het vorige programmaonderdeel aansloot. Aan de hand hiervan kon ik uitleggen dat dit filmpje twee belangrijke elementen van kennis- en innovatiemanagement behandeld: ten eerste zijn veel innovaties inmiddels zo gebruikelijk dat wij ons niet meer kunnen voorstellen dat je het gebruik niet begrijpt, anderzijds geeft het aan hoe belangrijk het is kennis snel en eenvoudig te kunnen delen. Aan de hand van trends en voorbeelden uit mijn praktijk vertelde ik de deelnemers vervolgens over de rol van professionals in organisaties, de zin én onzin van kennismanagement en investeringen in kennissystemen, maar ook over zingeving aan werkprocessen.

Marcel van de Pol van Keridwen bracht kennismanagement terug naar het vertellen van verhalen en van daaruit verder naar de rollen van de verschillende helden in verhalen. De deelnemers oefenden gezamenlijk in het hanteren van perspectieven in het kijken naar verandering en het eigen functioneren. Rond een actuele situatie van een van de deelnemers werd kennis gedeeld vanuit de verschillende heldenrollen uit Marcel’s boek De Dans van de Held.

De middag werd afgesloten met een borrel, waarbij nog verschillende werksituaties werden uitgewisseld en besproken. De inspiratie trilde nog lang na!